Są znaki i symbole, których używamy codziennie i wielokrotnie. Wiele z nich wrosło tak w naszą codzienność, że przestajemy je zauważać. Taki jest znak @. Ten typo-graficzny znak w języku angielskim znaczy “at”. W tłumaczeniu na język polski to: przy, na, w. Taka wieloznaczność nawiązuje do idei Internetu, jako abstrakcyjnej przestrzeni, po której można się swobodnie poruszać.

Skąd pochodzi znak @?

Czterdzieści lat temu opracowano aplikację, która pozwalała na przesyłanie wiadomości między komputerami. Miało to miejsce w firmie Bolt, Beranek and Newman. Aby zidentyfikować nadawcę potrzebny był znak oddzielający oznaczenie użytkownika od oznaczenia hosta. Logicznym wyborem był istniejący ale nieznaczący znak typograficzny. Poszukiwano znaku prostego ale i charakterystycznego w formie. @ wybrano szukając na klawiaturze komputerowej znaku, który nie byłby używany w nazwach użytkowników oraz nazwach komputerów. Wybór padł na znak @.

Znak @ nie był wcześniej zupełnie nieznany. Używano go między innymi w księgowości. Znak @ narodził się jako skrót łacińskiego słowa oznaczającego “do”, “przy”. Pierwszy raz wprowadzono go w VI wieku. Sam znak pochodzi z łacińskiej ligatury. W średniowiecznych i renesansowych rękopisach handlowych zastępowano nim słowo „ad” (do, przy). Słowo „ad” oznaczało odbiorcę przesyłki (adres). Obecne znaczenie znaku @ nawiązuje do jego pierwotnego, adresowego zastosowania. Zmieniło się jednak medium przesyłki.

Kto stworzył znak @?

Znak @ wprowadził i wylansował inżynier Raymond Tomlinson z firmy Bolt, Beranek and Newman. Za swoje zasługi został on wpisany na listę Interentowej Galerii Sław prowadzonej przez Towarzystwo Internetowe w Genewie. Lista zawiera nazwiska osób, które miały wpływ na kształtowanie dominującego w naszym codziennym życiu internetu. Jako symbol naszych czasów @ załączono do zbiorów architektury i designu nowojorskiego Muzeum Sztuki Nowoczesnej.

Co to jest @?

Znak @ ma wiele oznaczeń werbalnych. W zależności od kraju, kultury i sposobu podejścia znak@ uzyskał wiele znaczeń / oznaczeń. W Izraleu znak @ nazywany jest “strudlem”. Okreśelnie “małpa” przyjęło się w Chorwacji i w Polsce. W języku mandaryńskim @ to “mała myszka”. W języku czeskim znak @ opisywany jest jako zavináč (rolmops, zawijany marynowany śledź). W esperanto to heliko (ślimak), w japońskim – naruto (wir, zawijas, spirala). W niemiecki potocznie używa się określenia der Affenschwanz (małpi ogon) lub das Affenohr (małpie ucho), albo die Affenschaukel (“małpia huśtawka”, jungle gym), oraz der Klammeraffe (czepiak / małpka-pająk). Bardzo poetycko do nazwy znaku @ podeszli Turcy. W tureckim @ to gül (róża). Skojarzenia zwierzęce mają Węgrzy – kukac (robak, larwa), oraz Włosi – la chiocciola (ślimak).

Czym jest znak @?

Wikipedia pod hasłem znak podaje następująca definicję: „Znak jest to postrzegalny układ rzeczy czy zjawisk spowodowany przez kogoś (nadawcę) ze względu na to, że istnieją zwyczajowo ukształtowane określone reguły nakazujące wiązać z danym układem rzeczy lub zjawisk myśli określonego typu, oraz na to, że nadawca znaku postanowił wywołać tę myśl u odbiorcy znaku.”

W języku lub mowie znakiem nazywamy wszystko, co posiada swoje znaczenie. Jednostki języka mają nierozerwalny związek pomiędzy swoją formą oznaczającą a treścią oznaczaną. Aby tak było, trzeba było wcześniej umówić się do znaczenia oznaczenia. Te umowne związki wynikają z przyjętych konwencji społecznych. Podobnie jest ze znakiem @.

Znak @ stał się także związkiem ikonicznym. Można go już chyba nazwać znakiem naturalnym. Znak @ przypomina to, co oznacza, stał się piktogramem, ikoną. Przy okazji znaków można podać inne formy jakie znaki mogą przyjmować. Ze względu na kanał informacyjny przekazu od nadawcy do odbiorcy, znaki dzielą się na:

znaki wzrokowe – nuty, znaki drogowe, litery, symbole

znaki słuchowe – hymny, hejnał, dzingle, pieśni

znaki dotykowe – pocałunek, uścisk dłoni, poklepanie po ramieniu

znaki powonieniowe – różne zapachy

znaki smakowe – smaki potraw, napojów

@ stał się także czymś więcej niż tylko znakiem. Czy @ stał się symbolem? Symbol to element świata przedstawionego. Symbole posiadają jedno znaczenie dosłowne oraz nieskończenie wiele znaczeń ukrytych. Symbol pozwala na zastąpienie jednego pojęcia innym. Im symbol jest prostszy, krótszy, tym staje się bardziej wyrazisty. Prostota oznaczenia prowadzić może do różnorodnych zastosowań i znaczeń. Symbol jest znakiem, który koresponduje z innymi systemami znaczeń, niż te, do których bezpośrednio się odnosi. Symbole są pewnymi znakami umownymi. W zależności od uwarunkowań i otoczenia kulturowego mogą mieć różne znaczenia.

Znak, symbol czy alegoria

Alegoria („mówię w przenośni, obrazowo”) to przedstawienie pojęć, idei, wydarzeń, przy pomocy obrazu. W alegorii obraz ma często charakter artystycznej prezentacji o charakterze przenośnym lub symbolicznym. Odczytanie alegorii wiąże się z atrybutami o konkretnym znaczeniu. Dlatego alegoria w przeciwieństwie do symbolu jest zazwyczaj jednoznaczna.

Niezależnie od tego, czy @ jest znakiem, symbolem czy alegorią, stał się elementem, który wrósł głęboko w naszą codzienność. Choć wcześniej prawie nieznany, obecnie jest niezastąpiony i konieczny. Rodzi się pytanie, czy istnieje znak konkurencyjny do @? Przyzwyczajenie nie pozwala nam nawet wyobrazić sobie innego oznaczenia poczty elektronicznej. Inne znaki typograficzne nie są w stanie z tym oznaczeniem konkurować. To tak jak z muzyką, lubimy to co znamy.