Zarządzanie własnością intelektualną, aby było efektywne, musi integrować elementy z różnych sfer działalności firmy. W tym celu organizacje tworzą biura IP, które mają zapewnić najlepsze wykorzystanie IP, dbać o jego rozwój i ochronę.

W idealnym świecie biuro IP łączy w sobie cechy centrum, które kompleksowo zarządza własnością intelektualną. W praktyce tylko największe firmy wykorzystują takie rozwiązanie w pełni. W większości przypadków biuro IP ogranicza się do czynności czysto administracyjnych, wymagających tak naprawdę jedynie obecności prawników i rzeczników, którzy dbają o to, aby informacje o własności intelektualnej znajdowały się w jednym miejscu i aby IP było odpowiednio chroniona.

ochrona praw

ochrona praw

Sposób zabezpieczenia własności intelektualnej zależy od jej rodzaju. Część elementów może być rejestrowana (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe oraz patenty, a także domeny internetowe), co zapewnia jej ochronę prawną. Można ją wykorzystać, w przypadku naruszenia, podczas postępowań sądowych. Inne elementy IP, takie jak know-how czy modele biznesowe, chroni się dzięki zachowaniu tajemnicy.

W celu zapewnienia sobie najlepszej ochrony, firmy powinny wprowadzać odpowiednie procedury. Ich przygotowaniem powinno się zająć biuro IP. Oznacza to, że w przypadku wytworzenia czy nabycia własności intelektualnej są wykonywane wszystkie działania prawne, które mają zagwarantować firmie jak najpełniejsze prawo do jej wyłącznego wykorzystywania. Firmy wydają również instrukcje dotyczące ochrony IP, zapewnienia tajemnicy i szkolą pracowników w tym zakresie. W wielu przypadkach podpisują oni również porozumienia o zachowaniu poufności, ale jak wiadomo, skuteczność takiego dokumentu jest ograniczona.

Jednak zapewnienie ochrony to tylko podstawowe zadanie, jakie mogłoby wykonywać biuro IP. Dużo bardziej istotne jest poszukiwanie korzyści, które da się osiągnąć dzięki własności intelektualnej. Może ona tworzyć wartość firmy aż w 80 proc., a tylko od ludzkiej kreatywności będzie zależeć, jak wiele uda się dzięki niej uzyskać.

Specjaliści tworzący biuro IP powinni przygotowywać dla zarządu rekomendacje z ocenami rynkowego wykorzystania własności intelektualnej. To właśnie ta jednostka, grupując kompetencje z obszaru rozwoju, badań, marketingu, zarządzania produktem oraz finansów, jest w stanie opracować najlepsze plany rozwoju.

O tym, że takie rekomendacje przydają się zarządom, przekonali się szefowie Nokii. Od pojawienia się iPhone’a na rynku, cena akcji Nokii spadła trzykrotnie. Z tego powodu we wrześniu 2010 r. odwołano odpowiedzialnego za to prezesa koncernu Olli-Pekki Kallasvuo. Bo chociaż firma nadal ma znaczny udział w rynku, to podołanie konkurencji staje się coraz trudniejsze. A wszystko przez nietrafione decyzje dotyczące kierunków rozwoju własności intelektualnej. Jak się okazało, Nokia w erę smartfonów mogła wejść jeszcze w 2004 r. Jej inżynierowie skonstruowali wtedy prototyp telefonu z dotykowym wyświetlaczem, na którym można instalować zewnętrzne aplikacje. Jednak władze spółki dość lekkomyślnie odrzucili projekty rozwijania tak telefonu, jak i sklepu z oprogramowaniem, uznając je za zbyt daleko idące i ryzykowne. Trzy lata później ten pomysł wykorzystał Apple i stworzył iPhone’a, który stał się produktem kultowym.

Biuro IP spełnia również swoje zadania w przypadku transakcji na elementach własności intelektualnej – kupnie, sprzedaży, licencjonowaniu czy franczyzie. Jeśli są regularnie prowadzone wyceny i oceny rynkowe marek oraz patentów, firma może uzyskać lepsze kwoty, ponieważ dysponuje argumentacją niezbędną w negocjacjach.

Jan Astner